Türkiye’de araç sahibi olmak zaten başlı başına bir yük. Yakıtı ayrı dert, sigortası ayrı, vergisi ayrı… Bir de bunun üzerine her yıl kapısını çaldığımız araç muayene gerçeği var: TÜVTÜRK.
Son günlerde yaşanan acı bir olay, bir polis memurunun hayatını kaybetmesi, bu sistemi yeniden ve daha yüksek sesle tartışmaya açtı. Aslında mesele yeni değil. Yıllardır vatandaş aynı soruyu soruyor ama cevap veren pek yok:
Bu sistem kime hizmet ediyor?
Araç muayenesi elbette gerekli. Buna kimsenin itirazı yok. Can ve mal güvenliği için olmazsa olmaz. Ancak sorun şu:
Bu kadar hayati bir hizmet neden tek bir özel şirkete emanet edilmiş durumda?
Muayene ücretleri her yıl katlanarak artıyor. Vatandaş randevu alırken zaten gergin, istasyona girdiğinde ise adeta “ceza kesecekler mi?” endişesi yaşıyor. En küçük kusurda yeniden muayene, yeniden ücret… Hizmetin adı denetim ama hissedilen şey çoğu zaman ticaret.
Üstelik mesele sadece para da değil.
Güvenlik zaafları, personel yetersizliği, yoğunluk, stres ve kontrolsüzlük… Son yaşanan elim olay gösterdi ki bu sistem sadece cüzdanları değil, can güvenliğini de riske atabiliyor.
Buradan açık açık sormak gerekiyor:
- Bu hizmet neden devlet eliyle yapılmıyor?
- Tekel mantığı vatandaşın aleyhine değil mi?
- Denetleyen kim, denetlenen kim?
- Kamu yararı mı öncelik, yoksa kâr mı?
Avrupa’da, birçok ülkede araç muayenesi ya doğrudan devlet tarafından yapılıyor ya da ciddi alternatifler sunuluyor. Bizde ise vatandaşın seçeneği yok. Mecbursun. Gitmek zorundasın. Ödemek zorundasın.
İşte asıl sorun da burada başlıyor.
Araç muayenesi bir lüks değil, kamusal bir hizmettir. Kamu hizmeti, vatandaşın canını ve cebini bu kadar zorlamamalıdır. Denetim olacaksa adil olacak, ücret alınacaksa makul olacak, güvenlik sağlanacaksa eksiksiz olacak.
Bugün TÜVTÜRK tartışması sadece bir şirket tartışması değildir.
Bu, kamu yararı mı, özel kâr mı? sorusunun tartışmasıdır.
Artık bu soruların cevabı ertelenmemeli.
Çünkü mesele sadece muayene değil…
Mesele sistemdir.
Kimyet Doğan
Medya Aktif Gazetesi Köşe Yazarı
