Tarla ile Pompa Arasındaki Savaş: Çiftçinin Bitmeyen Çilesi
Dünyanın neresinde bir kriz çıksa, neresinde bir savaş patlak verse ilk duyduğumuz gerekçe hep aynı oluyor: “Dünyada savaş var, petrol fiyatları tırmanışta, mazota zam gelmesi kaçınılmaz.”
Gazeteci olarak ne zaman mazot zamlarını haber yapsak, ne zaman belimizi büken akaryakıt fiyatlarını gündeme taşısak, malum çevreler hemen aynı nakaratı tekrarlıyor. Peki, küresel piyasaların bu ışık hızındaki refleksini kabul edelim… Ama o zaman sormak gerekmez mi: Dünyadaki savaş mazotun, gübrenin, tohumun fiyatını anında katlarken; neden tarlada gece gündüz alın teri döken çiftçinin ürününün fiyatına tek bir kuruş fayda etmiyor?
Gaziantep’in, bölgenin ve Anadolu’nun dört bir yanındaki üreticinin hali ortada. Çiftçi tarlaya süreceği traktörün deposunu doldururken uluslararası borsaların, döviz kurlarının ve küresel savaşların bedelini kuruşu kuruşuna ödüyor. Mazota zam geldiğinde bu zam, üretimin her aşamasına yıldırım hızıyla yansıyor. Fakat sıra çiftçinin binbir emekle yetiştirdiği domatese, bibere, buğdaya, fıstığa gelince küresel piyasaların o hamarat eli aniden görünmez oluveriyor!
Üretim maliyeti üç katına çıkan çiftçi, ürününü pazara çıkardığında karşısında tamamen farklı bir kuralsızlık buluyor. “Savaş var” diyerek mazotun fiyatını artıranlar, çiftçinin malını alırken “Piyasada ürün çok, fiyat bu” demeyi gayet iyi biliyor. Ne hikmetse mazot zammı yüzünden raftaki, pazardaki gıdanın fiyatı uçar iken; aradaki o devasa fark ne toprağı işleyen emektarın cebine giriyor ne de tüketicinin yüzünü güldürüyor. Kazanan yine nakliyeci, yine aracı, yine fırsatçı oluyor.
Eğer dünyadaki gelişmeler bahane edilerek üretim girdileri avroyla, dolarla, savaş bahanesiyle yarıştırılacaksa; çiftçinin ürettiği stratejik gıdanın da hak ettiği değeri bulması gerekir. Çiftçiyi “girdi maliyetlerinde küresel serbest piyasaya, satışta ise insafsız bir tüccar insafına” terk etmek, üretimi göz göre göre bitirmektir.
Toprak küsmez derler; ama bu adaletsizlik devam ederse, deposunu dolduramayan çiftçi traktörünü kontalarda çürümeye bıraktığında o savaşın gerçek yüzünü hepimiz boş kalan mutfak tezgahlarında göreceğiz.
Kimyet DOĞAN
